Yemen’de neler oluyor demiştik?

Bu yazımızda verdiğimiz sözü tuttuk ve size Yemen’in tarihinden, çalkantılı iktidar savaşlarından ve devlet dışı silahlı aktörlerden bahsedeceğim.

Senelerdir süren savaşlar, Arap Baharı öncesi iktidar savaşları, 90’lı yıllarda Yemen iç savaşı ve Yemen’in birleşimi. Anlayacağınız bitmeyen bir kaos, sürekli silah seslerinin altında yaşamaya çalışan halk, siviller ve çocuklar.

Orta Doğu’nun en yoksul ülkelerinden biri olan Yemen’de iç savaş beşinci senesini bitirdi ve altıncı senesine girecek. Henüz bitecek gibi gözükmeyen bu iç savaş, aksine artan taraflar ve ittifaklarla birlikte daha geniş bir çatışma sahası yaratacağı korkuları da yok değil. Suriye ve Libya kadar dünya gündeminde olmayan ve bazılarına göre “kimsesizler savaşı” yada “unutulan savaş” olarak adlandırılıyor. Savaşın en büyük etkisi doğal olarak siviller üzerinde oldu ve milyonlarca insan evlerini terk edip kaçmak zorunda kaldı.

Halkın durumu içler acısı..

Ülkede nüfusun büyük bölümü kırsal bölgede yaşamaktadır. Arap toplumları arasında aşiret kültürüne en bağlı ülkelerden biri olan Yemen’de, aşiretler siyasete ve orduya etki etmektedir. 2011’in Ocak ayında devlet başkanı Ali Abdullah Salih’in gitmesi amacıyla küçük çaplı gösteriler düzenlenmiştir. Zamanla ilerleyen gösterilere katılım artmış ve milyonlarla ifade edilen bir protesto silsilesi gerçekleşmiştir. Bu sırada polis ile göstericiler arasında şiddetli gerilim can kayıplarına yol açmıştır. Daha sonra Salih’in hükümeti bırakması ve seçim yapılması ile birlikte başa gelen el-Hadi sonrası kaos bitmedi ve artarak devam etti.

2015 yılında “Husi” isyancıların ülkenin batısında büyük kentleri ele geçirmesi ile iç savaşın ilk tohumları atılmış oldu. Bunun ardından eski Cumhurbaşkanı Hadi, ülke dışına çıkmak zorunda kalmıştır.

Husilerin bu ani baskın hareketleriyle birlikte, ülkede elde ettikleri kontrol bölgesi sayısı artmıştır. Ülkenin kuzeyinde ayaklan Husiler, kısa zamanda büyük bir güç olmuştur. Husiler önce başkent Sana’yı ele geçirdiler. Ardından Aden şehrine doğru yürüyen Husi güçlerini durdurmak için Hadi güçleri harekete geçti ve çatışmalar şiddetlendi. İç savaş ülkede insani bir krizin yaşanmasına neden oldu. Yetersiz beslenme, temiz suya ulaşımın olmaması, sağlık alanında ilaç ve tıbbi malzemelerin eksikliği ve koşulların elverişsizliği gibi sorunlardan ötürü birçok sivil hayatının son bulduğu hatta birçok çocuğun salgın hastalıklara kapıldığı görülmüştür.

Büyük güçlerin parmağı

Konuya yukarıdan baktığımız zaman, iki ana çatışma hattı görmekteyiz; bunlardan ilki Suudi Arabistan güçleri ile Husilerdir. Bir diğeri ise Güney Yemen Geçiş Konseyi şemsiyesi altındaki güçler ile Mansur el-Hadi’ye hükümetine bağlı güçler arasında yaşandığı söylenebilir. Güney Yemen fikri iç savaşın ilk aşamasında çok niteliği olan bir fikir olmasa da BAE’nin (Birleşik Arap Emirlikleri) savaşa bir aktör olarak giriş yapması, bu fikrin gerçekleştirilebilirliğini artırmıştır. Güney vilayetlerinin güçsüz olması sebebiyle BAE’ye tam bağlı bir bağımsızlık fikrine sıcak bakmamaktadırlar.

Petrol, Orta Doğu’nun kaderini belirleyen bir olgu.

Asıl çatışma hattı ise Kuzey vilayetlerine ve başkent Sana’ya hakim olan Husi güçleri ile Suudi Arabistan başını çektiği koalisyon ve onun destekçisi,koruyucusu Hadi hükümeti arasındadır.

Burada iç savaşı bölgesel bir savaş ve hatta küresel olmasa da “proxy-war” (uluslararası ilişkilerde kullanılan bir terim; vekalet savaşları) haline getiren etmenler İran, Suudi Arabistan ve BAE’nin bizzat silah, mühimmat kaynağı sağlamaları, maddi bir akış oluşturmaları ve Devlet Dışı bu(Hadi hükümeti Yemen’in meşru hükümeti olsa da) aktörlerin bu bahsedilen ülke üst düzey yöneticileri ile bizzat iletişimde olmaları velhasıl bu etmenler bu iç savaşı daha bölgesel bir savaş haline getirmektedir.

Bir sonraki yazımızda bu savaşın dinamikleri olan Suudi Arabistan,Birleşik Arap Emirlikleri ve İran üçgeninden bahsedeceğiz. Bu ülkelerin çıkarları nelerdir, ne istemektedirler ve asıl amaçları gerçekten burada söz sahibi mi olmak?

Oğuz GENÇ

Aramco Saldırıları

Yorum bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Şunlar da hoşunuza gidebilir